Page - 597 - in Lateinisch-Deutsches und Deutsch-Lateinisches Schul-Wörterbuch - Lateinisch-Deutscher Theil
Image of the Page - 597 -
Text of the Page - 597 -
Principalis
p. in proelinm ibat; p. erat ad conatum, in
agendo, auch p. rerum novandarum , tcr ©rfle
(um äScrfucbcn, im ,§antcln, in tcn 9}euerung8=
rcrfucfccn; Sicilia p. se ad amicitiam populi
Komani applicuit ftar tic crfte (^Crofinj), tie
fid> u. f. rr>. ($oct.) p. limus iromit bei tcr
3?ilcung tc* 2J!enfcben ter Slnfang gemacht tBUrte.
2) tet Botnebniftc, anfcbnlidjfte, ter Bor =
jüglirbfle, beftc: viri pp.; p. ingenii et
doctrinae (feiten) in 5?ejug auf; p. Romnnus
ein tornebmer SRömer, febr angefchencr römifcher
Staatsmann; fo oft subst. prinoipes tie $or=
nehmen; auch, ton Sachen: amor p. ad conci-
liandam benevolentiam. 3n*bcf. a) p. sena-
tüs (feiten senatnrnm) tcr Senator, teJTcn'Jiame
im l'erjeichnijfc tet Senatoren jutrft jlant. b)
p. juventutis einer ter Bornebmjten 3ütter; jur
.fiaiferjeit = ter qSrinj. 3) ter 33 or flehet,
33ora.cfefete, ta« 4jaupt, ter Urheber, Stifter
n. tcrgl.: p. consilii; pp. conjurationis tie
Däupter ter SctfchiBÖrung; p. Stoicnrum Stif=
tcr tcr ftoifchcn Scete; p. belli inferendi ter
ten Slnfiing gemacht hat, an tcr Spifcc (lebt;
p. familiae ter Stammpater, gregis tcr 9Infüb-
rcr einer ScbaufpiclcrtnipBe. 4) ("JJoer. u. Spät.)
ter Sürfl, ÜJionarch, in SRom ter .ßaifer.— 5)
prineipes biegen tic Soltaten, tie im jroei=
ten (urfpninglicb im erften, »ober ter 9}ame)
©licte flauten (jirifdicn ten liastati mit tcn
triarii). ^icriTn prineeps A) coll. = prin-
eipes. B) = ein Centimen ter prineipes (tgl.
primus, serum'.iis liastatus).
Principalis, e, adj. [prineeps] 1) ter
erfte, urfpr ünglicie, causa, significatio.
2) ter Bornehmfte, anfebnlicbflc, %A\\pt =
fdebIicf)fte, causa, quaestio. 3) (Spät.) jum
Jurjlen gehörig, fiirftli*, faiferlid). 4) ju
ten prineipia im Sager gehörig (fic^ e princi-
piuni 2. ü.). ,Piaurt = , porta, via.
Principäliter, adv. [principalis] (Spät.)
furftli*. faifeilicf).
Principätus, us m. [prineeps] 1) tic
erjtc Stelle in 33ejiig auf SRang, Süerth,
ÜJJadjt u. f. »., tcr i-orjiig: p. dignitatis;
Gallia prineipatum tenet uujus belli propul-
sandi nimmt ten erften %U% ein in '-Bcjuj auf
ll. f. n>.; tenere p. sententiae ta8 Stecht iiabcn
juetfl feine Stimme abgeben. 3n*bcf. in po=
titifdjet iBcjicbimii = tcr '-Borrang, tie oberfte
©teile, tie iöefeljläbaberirelle u. tergl. ^icreon
(Spät.) = tie Jr>errfcb,aft, tie Sjegicruna,
deferre alieui prineipatum; p. et libertas tie
SDionatduc mit tic 3tcib,cit. *2) ter Einfang.
*Principiälis. e, adj. [prineipiuru] (Lucr.)
anfänglich.
Principium, ii, n. [prineeps] 1) ter
51 nfang (iufofem er tem JEolgcutcn alt ©runt=
läge tknt, tgl. initium), ter Ütfvrung: origo
prineipii nulla est; hoc est p. movendi; in
prineipiis dieendi; (^oet.) p. moris Urheber,
avorum = ter Stammoatcr. ^äufig atcetbi.il
prineipio oter in prineipio im »Jlnfangc, a p.
Bon älufang b,cr; (PL) prineipio atque fobalü
al«. 3n«bcf. A) bei Jlbflimnumgen = praero-
gativa (fiehe tiefen 9lrt.): eadem curia fuit
p. B) im pl. a) tie ©runtftoffe, (Slemente,
rerum, Juris p. b) pp. naturae =: prima
Daturae (fietje primus 1. c.). 2) im pl. in Privatus S97
ter ÜJJilitärfBracie, A) tie Bcrteten Leihen,
= ©Meter, tas Sottctttcffcn, tie gtonte: qui
post pp. pugnabant. B) ein gtoget offener
$laj im Sager, roo ta« 3elt tee gdthettn ftanb,
mit rco tie Soltatcn eerfammelt wutten, wenn
\. SB. ter geltiierr eine Sliircte an fic fjaltcn
wollte, ta8 Hauptquartier, ©encralquai«
tier: jura reddere in pp.
Pr ior , öris, adj. [compar., »gl. primus]
1) in ter 3eit unt ter Crtnunj, eher, früb,et
al« ein Sinteret, ter etftc Bon 3tBcicu: prior
eum proelio oppugnavit; pp. comitia; p.
Dionysius ter ältere; p. aimus, aestas ter
torige; priore loco dieere jueifi Bon ß1"'^"1-
^ierson (i'ret.) priores = tic Verfahren. 2)
(feit.) im 3taume, tcr sottete, tet Bortcrfte
Ben 3roeicn, pp. pedes. 3) Botjüglitfccr,
6.öh,er ftcljcnt in irgenb einer ©ejiebung: nemo
habetur p.; p. fuit aetate et sapientiä; illa
res ei fuit p. roar ihm toich,tiger, lag itjm mcb,r
am Werfen.
*Prisce, adv. [priscus] nad) alter Sit te,
gcrateju, offen.
Priscus, adj. [Berroantt mit prior, pri-
mus] alt (mit tem 91cbcnbeguffe tcä ©hrwür»
tigen, sg(. antiquus, vetus), gur Sorjeit ge=
hörig unt aus ihr ftammeut, altertbumlieft,
homines, literae, mos. ^licrBon A) ($oet.)
bet »orige. B) (ijäoct.) nacb. alter Sitte fit eng,
erufthaft.
Pr is t lnus , adj. [Berroantt mit prior] 1)
Borig, ehemalig, ftühet, dignitas, animus,
consuetudo. 2) nadjftBcrgangen, le^t, dies,
nox.
Pr ius , adv. [prior] 1) atiein (ofme quam),
eher, früher: p. exire e vita; (^oct.) = Bor=
her, ehcmal«. 2) p. — quam oter (fcltencr)
Bcrbunten Pr iusquam A) ehe, beeor, eb,er
alä: non prius fugere destiterunt quam etc.;
priusquam dieere coepisti; sine, priusquam
amplexum aeeipio, sciam etc. B) eher =
lieber: Aegyptii quamvis carnificinam prius
subierint quam ibin violent. SBiemcilcn ('ioct.)
fagte man in umgefcb,rtct Crtiumg quam —
priusin terfelben Set.
Pr iva t im, adv. [privus] 1) privat, fo
tafi (Stroaä nur ein einjeliieä 3ntiBituum betrifft
unt nidit ta« Ceffentlicbe, in BtiBaten lüer»
hältniffen, in (feiner) eigenen Angelegenheit,
in (feinem) eigenen Flamen, für feine ^ierfon
u. f. ro.: p. alieui rem mandare; p. et
publice. 2) (feit.) JU Jjjaufc, p. se teuere.
3) (Spät.) bcfoiibcr«, für fitb.
Pr lvä t io , önis, /. [privo] tic 'Betäubung
(einer üblen Sadje) = tie ^Befreiung, doloris
pom Scbmerj.
Pr ivä t ivus , adj. [privo] (Spät.) in tcr
©ramm, beraubeut = negirent.
Pr ivä tus , adj. [privo] ptioat, auf ein
einjelne» 3iitii-icunm ot. eiiijelnc 3ntirituen bes
fchtänft, einem einzelnen Sianne gehörig, ta»
Ceffcntliche niert betrcjfent, Berfönlicb u. tergl.:
dumruodo ealamitas p. sit roenn ta« Ungluif
nur mid) allein trifft; pp. aeditlcia; omnes
boni privato consensu, universus senatus
publico consensu vestem nmtavit. 3n4bef.
A) homo p. otet subst. pr ivätus ein 4iripats
mann, b. b. a) in ter tcpublicanifc^cn 3eit =
back to the
book Lateinisch-Deutsches und Deutsch-Lateinisches Schul-Wörterbuch - Lateinisch-Deutscher Theil"
Lateinisch-Deutsches und Deutsch-Lateinisches Schul-Wörterbuch
Lateinisch-Deutscher Theil
- Title
- Lateinisch-Deutsches und Deutsch-Lateinisches Schul-Wörterbuch
- Subtitle
- Lateinisch-Deutscher Theil
- Author
- C.F. Ingerslev
- Publisher
- Friedrich Vieweg und Sohn
- Location
- Braunschweig
- Date
- 1891
- Language
- German
- License
- PD
- Size
- 12.4 x 21.05 cm
- Pages
- 832
- Keywords
- Vokabular, Lexikon, Wörter, Alphabet
- Categories
- Lehrbücher
- Lexika